Tarczyca – objawy zaburzeń, leczenie i suplementy

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Tarczyca – co to jest i na co wpływa? Jakie są „objawy tarczycy”, a konkrteniej – zaburzeń i chorób tarczycy? Jak leczyć niedoczynność tarczycy? Jakie badania wykonać, by sprawdzić pracę tarczycy?

Choroby tarczycy dokuczają coraz większej liczbie osób, głównie kobiet. Na palcach jednej ręki mogłabym zliczyć pacjentki, których wyniki badań byłyby w stu procentach zadowalające. Na szczęście, o tarczycy mówi się coraz więcej – choć wiele osób wciąż nie do końca rozumie, jaka jest jej rola. 

Gruczoł tarczyca

Tarczyca to niewielki gruczoł endokrynny, więc produkujący hormony, położony w okolicach szyi. Waży około 20-25 gram i kształtem przypomina motyla. Jej główną funkcją jest produkcja trijodotyroniny (T3), tyroksyny (T4) i kalcytoniny, a poprzez nie – regulowanie metabolizmu.

Najprościej rzecz ujmując, tarczyca dyktuje nam, jak szybko żyjemy i w jakim tempie mają zachodzić reakcje w naszym organizmie.

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Źródło: www.tarczyca.pl

Na funkcjonowanie tarczycy mają wpływ hormony produkowane przez inne gruczoły. Gdy stężenie hormonów T3 i T4 w naszej krwi spada, podwzgórze produkuje tyreoliberynę (TRH), która stymuluje przysadkę mózgową do produkcji tyreotropiny (TSH). Obydwa te gruczoły umieszczone są w mózgowiu, więc nasze funkcjonowanie na poziomie neuroprzekaźników będzie ważnym elementem układanki. TSH stymuluje tarczycę do uwolnienia hormonów – dużo TSH to sygnał, że hej, potrzebujemy więcej T3 i T4, a mało informuje o wystarczająco dużym stężeniu ich w serum. Właśnie dlatego gdy TSH jest wysokie mówimy o niedoczynności tarczycy, a gdy zbyt niskie – o nadczynności. 

Hormony tarczycy

Hormonów tarczycy jest kilka – najważniejsze na dziś dzień to T4, T3 i rT3, ale tarczyca produkuje też T0, T1 i T2, które mają jednak niewielki wpływ na nasze funkcjonowanie.

Pierwszym pojęciem, które powinniśmy zapamiętać, jest tyreoglobulina. To białko stanowiące główny magazyn jodu, z którego powstają hormony. Przeciwciala przeciwko tyreoglobulinie, antyTG, są jednym z testów diagnostycznych w chorobie Hashimoto. Na wbudowany w TG aminokwas tyrozynę działa peroksydaza tarczycowa – słynna TPO, przeciwciała przeciwko której są jednym z najczęstszych oznak choroby Hashimoto – i powstaje tyroksyna (T4). Uff.

Tyroksyna jest jednak pro-hormonem, ma niewielką zdolność pobudzania komórek organizmu. Aktywną formą hormonów tarczycy jest trijodotyronina (T3). Tej jednak nasza tarczyca produkuje stosunkowo niewiele. T3 powstaje przede wszystkim w wyniku konwersji z T4, co dzieje się w nerkach i wątrobie. Tam na tyroksyne działa enzym 5’–dejodaza i powoduje odszczepienie jednej cząsteczki jodu.

5’–dejodaza jest zależna od selenu – dlatego w chorobach tarczycy przeważnie go suplementujemy.

Około 35% T4 powinno ulec konwersji do T3, ale aż 45% – konwersji do rT3. rT3 to nieaktywna forma trijodotyroniny, która przyczepia się do tych samych receptorów i uniemożliwia T3 działanie.

To trochę skomplikowane, a w liczbach i literkach łatwo się zgubić.

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Podsumujmy więc:

  • z tyreoglobuliny pod wpływem TPO nasza tarczyca produkuje przede wszystkim T4, a w mniejszej ilości T3 i rT3.
  • T4 jest prohormonem, musi zatem w tkankach – głównie wątrobie i nerkach – ulec konwersji do T3 (około 35%) oraz rT3 (około 45%). 

Mam nadzieję, że teraz widzicie, że samo stwierdzenie „niedoczynność tarczycy”… w gruncie rzeczy niewiele nam mówi. Nawet biorąc pod uwagę choćby samo funkcjonowanie hormonów tarczycy, przyczyn może być kilka:

  • zaburzone może być tworzenie tyreoglobuliny,
  • albo powstawanie tyroksyny,
  • niedostateczna konwersja z T4 do T3,
  • nadmierna konwersja T4 do rT3.

Co więcej, niedoczynność może być pierwotna, ale również wtórna do dysfunkcji przysadki mózgowej albo niedoczynności nadnerczy. Rozpoznanie źródła problemu może w istotny sposób pomóc w leczeniu.

reverse T3 – ukryta niedoczynność tarczycy

T4 w tkankach może ulec konwersji do aktywnego T3 albo nieaktywnego rT3. Wówczas, pomimo dobrego poziomu TSH, a często i dobrego poziomu fT4, wciąż mamy objawy niedoczynności.

rT3 „zajmuje” miejsce w receptorach i zmniejsza moc oddziaływania hormonów tarczycy na tkanki. Jest nam potrzebny choćby w nocy, kiedy przemiany w naszym organizmie zwalniają – wtedy poziom rT3 jest najwyższy. Problem pojawia się wtedy, gdy po wstaniu nie przełączamy się z powrotem na konwersję do T3. Jednym z najczęstszych objawów takiego stanu rzeczy jest ciągłe, przewlekłe zmęczenie lub fibromialgia

Wówczas należałoby się przyglądnąć problemowi holistycznie, zaczynając od potencjalnych problemów z wątrobą, nerkami czy jelitami i wzmożonym stresem lub niedoborami żywieniowymi. To jedne z najczęstszych przyczyn słabej konwersji.

Czynniki związane z podwyższonym poziomem rT3:

  • cukrzyca,
  • wzmożona produkcja cytokin IL06, TNF-alpha, IFN-2,
  • posty,
  • stres oksydacyjny i niedobór antyoksydantów,
  • metale ciężkie: kadm, rtęć, ołów,
  • stres,
  • przewlekły stan zapalny,
  • wzmożona produkcja adrenaliny.

Poziom rT3 można zbadać laboratoryjnie, podobnie jak fT3 czy fT4. Coraz więcej laboratoriów oferuje taką opcję.

Tarczyca badania

By kompleksowo zbadać tarczycę, należy wykonać badania z krwi:

  • TSH,
  • ft3 oraz ft4,
  • anty-TPO i anty-TG.

Oraz USG tarczycy. Te badania wykonujemy co roku.

Jeśli nasze problemy są ciągłe i mamy dużo objawów, warto poszukać laboratorium, które wykona badanie rT3. 

Badanie w kierunku nadczynności TRab warto wykonać, jeśli kiedykolwiek mieliśmy nadczynność tarczycy.

Za co odpowiadają hormony tarczycy?

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Źródło: www.tarczyca.pl

Tarczyca dyktuje nam tempo życia. Odpowiada przede wszystkim za BMR (basal metabolic rate). Im więcej hormonów tarczycy, tym wyższa temperatura ciała – dlatego jednym z objawów niedoczynności są ciągle zimne dłonie i stopy. Znacie osoby, które nawet w ciepłe dni potrzebują dodatkowego swetra i twierdzą, że od zawsze mają obniżoną temperaturę ciała? 😉

Hormony tarczycy regulują metabolizm tłuszczów, białek i węglowodanów. Działają zgodnie z insuliną, wzmagają wchłanianie i zużycie glukozy, syntezę białka i wydzielanie hormonu wzrostu. 

T3 i T4 zwiększają lipolizę, czyli spalanie tkanki tłuszczowej. Osoby z niedoczynnością tarczycy mają problem z tyciem „z powietrza”, a diety niskokaloryczne dodatkowo pogarszają ich stan. 

T3 i T4 wpływają na zużycie witamin z grupy B oraz C i D. Brak T4 upośledza przemianę beta-karotenu w witaminę A w wątrobie, dlatego niedoczynność tarczycy może objawiać się żółtym zabarwieniem skóry. Gdy mamy za mało T4 organizm nie potrafi wykorzystać spożywanego karotenu, jego stężenie we krwi wzrasta i nadaje skórze żółto-pomarańczowy kolor. 

Hormony tarczycy mają też duży wpływ na metabolizm kości, wapnia i fosforanów. Podnoszą stężenie wapnia w osoczu i w moczu i, ogólnie, mogą powodować zmniejszenie masy kości. Istnieją też doniesienia, że jodotyroniny mogą wpływać na centralny układ nerwowy i regulować metabolizm katecholamin, więc m.in. dopaminy. Są też kluczowe dla prawidłowego rozwoju układu nerwowego.

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Co upośledza pracę tarczycy?

Z hormonów tarczycy korzystają wszystkie tkanki naszego ciała. Tym gorzej, że jej funkcjonowanie w dzisiejszych czasach tak łatwo zaburzyć – nadmiar stresu, niedobory pokarmowe i nietolerancje, diety ubogie w tłuszcz i pełnowartościowe białko, ale za to bogate w substancje antyodżywcze i pro-zapalne kwasy omega-6… Tarczyca nie ma dziś lekko.

Leczenie konwencjonalne w Polsce ogranicza się do podania syntetycznego hormonu T4 – w skutek zwiększonego stężenia w serum spada TSH, ale objawy niedoczynności rzadko kiedy mijają, bo – jak już wiemy – nasz organizm potrzebuje T3, a jeśli upośledzona jest konwersja, zwiększenie ilości prohormonu nie rozwiąże problemu.

Dlatego chorobom tarczycy warto przyglądnąć się bardziej holistycznie i podejść do ich leczenia kompleksowo. 

Objawy tarczycy Objawy niedoczynności tarczycy Choroby tarczycy Zapalenie tarczycy Tarczyca badania

Co może mieć negatywny wpływ na pracę tarczycy?

  • choroby wątroby i upośledzony detoks,
  • stres oksydacyjny,
  • zatrucie metalami ciężkimi (tutaj przeczytaj, jakie jeść ryby by być bezpiecznym),
  • leki: beta-blokery, leki antykoncepcyjne, estrogen, lit, kortykosteroidy,
  • choroby nerek,
  • dysfunkcja nadnerczy,
  • dieta uboga w pełnowartościowe białko (wegańska, wegetariańska),
  • dieta uboga w tłuszcze,
  • dieta uboga w węglowodany (!),
  • …i ogólnie dieta nisko-kaloryczna,
  • niedobór selenu, jodu, cynku, witaminy A, witamin B2, B6, B12,
  • stres,
  • spożywanie alkoholu w nadmiarze,
  • posty (przeczytaj o ryzyku intermittent fasting),
  • brak ćwiczeń – ale i nadmierne ćwiczenia fizyczne o wysokiej intensywności,
  • alergie i nietolerancje pokarmowe,
  • nieszczelne jelita. 

Jakie suplementy wspomogą pracę tarczycy?

suplementy diety

  • l-tyrozyna w dawce od 100 do 500 mg,
  • jod, choć nie polecam suplementacji bez konsultacji ze specjalistą,
  • selen – od 200 do nawet 600 mcg,
  • koenzym Q10 od 50 do 100 mg,
  • cynk – od 30 do nawet 80mg na dzień, ale znów – warto się poradzić specjalisty.

UDOSTĘPNIJ POST

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email