Dieta a brak okresu

Dieta a brak okresu – czy są powiązane? Czy odchudzanie może powodować brak miesiączki? Czy brak okresu może być spowodowany dietą? I co zrobić, by odzyskać okres? 

Odchudzanie a brak miesiączki to, niestety, często ogromny problem wśród pacjentek, które do mnie trafiają. Nasz układ hormonalny łatwo zaburzyć – nie tak łatwo przywrócić do równowagi. Hormony powstają na zasadzie przekształceń, a “blokada” którejkolwiek ścieżki może mieć poważne skutki dla reszty systemu.

Trafia do mnie wiele młodych kobiet bez okresu lub z bolesnymi miesiączkami, które nie rozumieją, w jaki sposób dieta i stres może zaburzać ich funkcjonowanie. Jak to się zatem dzieje?

Funkcja hormonów w organizmie

Hormony to związki chemiczne wytwarzane przez nasze ciało w gruczołach lub tkankach. Ich głównym zadaniem jest przekazywanie informacji i regulowanie mechanizmów komórkowych w docelowych narządach. Mówiąc obrazowo – hormon daje sygnał, czy dany mechanizm ma być aktywny czy, wręcz przeciwnie, powinien zostać “wyłączony”.

Hormonów jest multum i każdy jest nam do czegoś potrzebny. Żeby nie było za łatwo, każdy powinien mieć odpowiednie stężenie – nie powinno go być za dużo, ale niedobór jest równie szkodliwy. Zawartość wielu z nich podlega wahaniom, czy to dobowym (dobrym przekładem jest kortyzol, którego poziom powinien być najwyższy do pół godziny po obudzeniu, a później powinien stopniowo spadać), czy miesięcznym (jak chociażby hormony płciowe sterujące cyklem miesiączkowym).

Dieta a brak okresu Brak okresu a dieta odchudzanie a miesiączka

Hormony płciowe a stres

Stres dotyczy każdego z nas. Patrząc na odpowiedź na stresor przez pryzmat hormonów: kiedy spotykamy przeszkodę, nasze nadnercza produkują adrenalinę i kortyzol (główne “hormony stresu”), dzięki którym jesteśmy w stanie sobie poradzić. Wzmagają katabolizm żeby pozyskać cukier (innymi słowy, podnoszą poziom cukru we krwi i wzmagają rozpad tkanki mięśniowej), hamują trawienie (zestresowany organizm nie zawraca sobie tym głowy), upośledzają układ immunologiczny i stymulują współczulny układ nerwowy (oddychamy szybciej, pocimy się bardziej, a rytm bicia serca wzrasta). Gdy stres jest przewlekły, nadnercza produkują hormonów coraz więcej i więcej…

Jak nadnercza “radzą sobie” z takim zwiększonym zapotrzebowaniem na kortyzol? Bardzo prosto. Kradną.

Brak miesiączki: kradzież pregnenolonu

Kortyzol należy do hormonów steroidowych, podobnie jak hormony płciowe. Łączy je podobna budowa i wspólne szlaki przemian metabolicznych. Można powiedzieć, że w dużym uproszczeniu wygląda to tak:cholesterol | brak okresu | amenorrhea | zaburzenia hormonalne | niski testosteron | zmęczenie nadnerczy | wypalenie nadnerczy | stres | kortyzol | witamina C a kortyzol

Prekursorem wszystkich hormonów płciowych i kortyzolu jest cholesterol, z którego przy udziale acetylo-CoA i witaminy B5 powstaje pregnenolon. Pregnenolon może ulec przekształceniu do DHEA lub do progesteronu. Czy potrafisz już zidentyfikować naszego złodzieja?

cholesterol | brak okresu | amenorrhea | zaburzenia hormonalne | niski testosteron | zmęczenie nadnerczy | wypalenie nadnerczy | stres | kortyzol | witamina C a kortyzol

Aby zaspokoić wzmożone zapotrzebowanie na kortyzol, nadnercza zużywają większość pregnenolonu do jego produkcji. Wszystkie inne szlaki są na minusie – powstaje mniej aldosteronu i hormonów płciowych. Stąd prosta droga do zaburzeń – nieregularnego cyklu, zaniku miesiączek, braku owulacji, a u Panów – niedoboru testosteronu

A warto wspomnieć, że hormony płciowe to nie tylko seks. Działają ochronnie na układ sercowo-naczyniowy (niski testosteron u młodych mężczyzn wiąże się z większym ryzykiem zawału!), pozwalają utrzymać prawidłową wagę ciała i mają znaczenie w mineralizacji kości.

Zdrowie hormonalne odpowiada za Twój ogólnie pojęty dobrostan psychiczny i fizyczny.

Dieta a brak okresu Brak okresu a dieta odchudzanie a miesiączka

Po czym rozpoznać problemy hormonalne?

Jeśli jesteś kobietą: brak okresu, nieregularne lub bolesne miesiączki, poronienia. U mężczyzn: niski poziom testosteronu, problemy z wzwodem, problemy z budowaniem masy mięśniowej i zarostem. U obu płci: trądzik, wypryski skórne, brak libido. Poza tym chroniczne zmęczenie, spadki nastroju i rozdrażnienie, brak energii do najprostszych działań, bezsenność lub wybudzanie się w nocy, często po to, by oddać mocz.

Przede wszystkim, jesteś zmęczony. Budzisz się zmęczony po przespanej nocy i nie masz ochoty rozpoczynać kolejnego dnia, a bez kawy nie wyjdziesz z łóżka. Masz problemy z pamięcią i myśleniem, towarzyszą ci zachcianki – na słodkie, ale też słone i tłuste. Bardzo męczy cię hałas i jasne światło, a przy wstawaniu z leżenia odczuwasz zawroty głowy.

Diagnostyka problemów hormonalnych

W badaniach zobaczymy niskie poziomy hormonów płciowych w ogóle, bez wyraźnej dominacji jednego z nich, która mogłaby nas nakierować na inną przyczynę zaburzeń. Bardzo możliwa jest niedoczynność tarczycy – sporo niedoczynności tarczycy jest wtórnych do problemów z nadnerczami. Obniżony będzie potas, a podwyższony sód – co związane jest z nadmierną produkcją aldosteronu.

Diagnostyka laboratoryjna obejmuje:

  • kortyzol poranny, pół godziny po wstaniu,
  • DHEA-S (laboratoriach często znana jako DHEA-SO4, jest stabilniejszą formą DHEA),
  • ACTH,
  • LH i FSH,
  • testosteron wolny i całkowity,
  • prolaktyna,
  • progesteron,
  • u kobiet: estradiol i 17-hydroksyprogesteron,
  • u mężczyzn: DHT.

Dieta a brak okresu Brak okresu a dieta odchudzanie a miesiączka

Dieta a brak okresu

Po pierwsze, koniecznie przeczytaj mój artykuł o załamaniu metabolicznym. To może Ci wiele wyjaśnić.

Jeżeli mówimy, że problemy hormonalne zostały spowodowane stresem, to od razu myślimy o rzuceniu pracy i przeprowadzce na Bahamy. A czasem odpowiedź jest bliżej, niż sądzimy.

Stresujące dla naszego organizmu będzie jednak wiele innych rzeczy… dietozależnych:

Warto zrobić sobie rachunek sumienia 😉

Dieta na brak miesiączki i zaburzenia hormonalne

Dietoterapia będzie skupiała się przede wszystkim na diecie zbilansowanej, jak najmniej przetworzonej. Inspirować się można dietą śródziemnomorską lub paleo. Chodzi nam o maksymalną eliminację żywności przetworzonej, dostarczenie wystarczającej ilości warzyw, białka i dobrych tłuszczów (w tym trochę cholesterolu). Kluczowa będzie podaż kwasów omega 3 i ryb. Zmęczenie nadnerczy nie jest dobrym momentem na stosowanie postów ani obcinanie węglowodanów.

Ładunek glikemiczny diety powinien być niski, zatem zaprzyjaźniamy się z pełnoziarnistymi ich źródłami, jak kasze, pełnoziarnisty makaron, chleb razowy, chleb na zakwasie, pumpernikiel czy graham zamiast produktów z oczyszczonej, „białej” mąki. Pamiętaj też, żeby dosalać potrawy i unikać za dużej podaży potasu (m.in. z bananów i ziemniaków). Całkowitej eliminacji podlega kawa (i kofeina w ogóle) oraz alkohol.

Dieta a brak okresu Brak okresu a dieta odchudzanie a miesiączka

Jednak z mojego doświadczenia, rzeczą nadrzędną będzie kaloryczność diety. Zaburzenia hormonalne i brak miesiączki wykluczają dietę redukcyjną, chyba że redukcja tkanki tłuszczowej jest koniecznym elementem terapii. Musi być to jednak niewielki deficyt kaloryczny, a dieta musi być dopasowana do indywidualnego przypadku.

Jedz:

  • warzyw świeżych i mrożonych,
  • warzyw liściastych: szpinak, rukola, jarmuż,
  • produktów kiszonych,
  • owoców jagodowych i cytrusów,
  • strączków: soczewica, ciecierzyca, hummus,
  • świeżego mięsa i ryb,
  • jaj i naturalnego nabiału,
  • orzechów i nasion,
  • czekolada gorzka, miód, erytrytol.

Unikaj:

  • cukru,
  • słodyczy,
  • dań mącznych: pierogi, naleśniki, kluski,
  • jogurtów owocowych,
  • deserów z nabiałem,
  • musli,
  • miodu,
  • soków i napojów owocowych,
  • napojów gazowanych,
  • frytek,
  • płatków śniadaniowych,
  • produktów typu fastfood.

Suplementacja na brak miesiączki

Suplementacja może objąć porządny kompleks witamin, witamin z grupy B, witaminę C i witaminę E (30-50mg/dzień). Warto też sięgnąć po adaptogeny: ashwaghandę, żenszeń syberyski, ginko biloba lub rhodiola rosea.

suplementy diety

Przykładowy protokół suplementacji:

Bardzo możliwe, że potrzebny będzie też probiotyk, uzupełnienie witaminy D, magnezu, cynku, selenu, molibdenu i manganu – w zależności od towarzyszących problemów. Przy problemach z zasypianiem i utrzymaniem snu przydaje się melatonina (w naprawdę ciężkiej bezsenności). Przy braku miesiączki niezastąpiony staje się niepokalanek oraz inozytol.

Trening a zaburzenia hormonalne

Niektórzy polecają całkowite zaprzestanie wysiłku fizycznego, moim zdaniem – to zależy od formy treningu, jego celu i wewnętrznej motywacji. Jeśli trening jest dla ciebie formą prawdziwego odpoczynku, dopasuj go do swojej kondycji. Postaw na trening lekki, co najwyżej umiarkowany, trwający 30 minut 3 razy w tygodniu. Wyrzuć aeroby i ciężkie interwały, zastępując je treningiem siłowym na małych ciężarach lub… spacerem. Jeśli jednak trenujesz tylko po to, żeby schudnąć i nie zjesz obiadu, jeśli nie wykonałaś/eś swojej porcji przysiadów – odpuść na minimum dwa miesiące.

UDOSTĘPNIJ POST

Share on facebook
Share on google
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on print
Share on email