Preloader

Jakie badania na nietolerancję glutenu zrobić?

Anna Przebinda

Co robić w momencie, gdy podejrzewamy u siebie nietolerancję glutenu, ale nie wiemy, jak ją zdiagnozować? Pytanie “Jakie badania na gluten” przewijają się w moim gabinecie często 😉 Sama obserwacja samopoczucia często nie wystarcza, a stwierdzenie celiakii czy nietolerancji glutenu powinno być poprzedzone kompleksową diagnostyką pozwalającą jednoznacznie wykluczyć lub potwierdzić wstępną diagnozę.

Pozostaje więc pytanie – jakie badania na nietolerancję glutenu zrobić?

Objawy nietolerancji glutenu

Na samym początku zaglądnij do tego artykułu, gdzie dokładniej omówiłam sam problem glutenu i różnych form nietolerancji glutenu.

Objawy nietolerancji glutenu możemy podzielić na dwie grupy. Objawy jelitowe dotyczą dolegliwości trawiennych. Najczęstsze to wzdęcia oraz bóle brzucha. Często występują również biegunki, nudności, zaparcia, czy wymioty. 

Gorzej z objawami pozajelitowymi, bo różne źródła podają różne dane. Na pewno objawy mogą dotyczyć stawów i kości (bóle, zapalenia), stanu skóry (wysypka, pokrzywka, łuszczyca), poznawcze (mgła umysłu, depresja) i ginekologiczne (zaburzenia miesiączkowania, niepłodność, poronienia).

Jakie badania na nietolerancję glutenu nietolerancja glutenu jakie zrobić badania jakie badania na gluten gluten jakie badania

Objawy celiakii

W przeciwieństwie do innych form nieprawidłowej reakcji na gluten, objawy celiakii są stosunkowo łatwe to zaobserwowania.

Jeśli choroba ujawnia się już w wieku niemowlęcym, objawy są zauważalne u dziecka już po kilku tygodniach po ekspozycji na gluten. Symptomy zwiastujące celiakię to m.in. niski wzrost i masa ciała, opóźnienie rozwoju, przewlekłe biegunki, stolce tłuszczowe, wymioty, bóle brzucha, kolki, wzdęcia… W badaniach zauważalne jest niskie stężenie białka całkowitego, niedokrwistość z niedoboru żelaza, niedobory witamin (szczególnie rozpuszczalnych w tłuszczach, np. witaminy D).

Celiakię u dzieci wykrywa się dość szybko. Problem pojawia się u młodzieży i dorosłych, gdzie często celiakia przyjmuje postać atypową. 

Oprócz wcześniej wymienionych, łatwo zauważalnych objawów, może się bowiem pojawiać szereg tych mniej specyficznych, które nietrudno pomylić z innymi jednostkami chorobowymi. Mogą bowiem występować jako Zespół Jelita Drażliwego (ang. IBS), osteopenia i osteoporoza, bóle mięśniowo-stawowe, zmęczenie, wahania samopoczucia, afty, opryszczki, bóle głowy. Mogą również współistnieć z nietolerancją laktozy lub FODMAP, Hashimoto, Nieswoistymi Zapaleniami Jelit i cukrzycą.

Jakie badania na nietolerancję glutenu nietolerancja glutenu jakie zrobić badania jakie badania na gluten gluten jakie badania

Badania przesiewowe na celiakię

Obecnie panuje wręcz “moda” na dietę bezglutenową, więc warto wiedzieć, czy problem dotyczy nas bezpośrednio. Jeśli tak, całkowita eliminacja glutenu może przynieść znaczącą poprawę w objawach, z jakimi się borykamy.

Przesiewowo wystarczy wykonać jedynie dwa badania:

  • przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty tTG) IgA
  • IgA całkowite.

Pełna diagnostyka celiakii z krwi

Jeśli wyniki powyższych badań dają wątpliwości, dobrze jest pogłębić diagnostykę. Jeśli nie, polecałabym wykonanie badań wymienionych niżej: genetycznych i alergicznych.

Ze względu na autoimmunologiczne podłoże choroby, podstawą jest oznaczenie w surowicy krwi charakterystycznych przeciwciał, które odpowiadają za niszczenie mikrokosmków jelita:

  • przeciwciała przeciwko deaminowanej gliadynie (anty-DGP) IgG i IgA – ten rodzaj przeciwciał powstaje w odpowiedzi na alergizujący składnik (gliadynę, jedną ze składowych glutenu). Pozytywny wynik (podwyższony poziom przeciwciał) występuje u około 80% pacjentów z celiakią i częściowo koreluje ze stanem błony śluzowej jelita cienkiego;
  • przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty tTG) IgG i IgA – tzw. autoprzeciwciała, czyli rodzaj komórek układu odpornościowego skierowanych w stronę własnych tanek, w tym przypadku jelit. Charakteryzuje je wysoka czułość (95-100%) i specyficzność (do 97%) , dlatego postrzega się je jako dobry marker diagnostyczny oraz prognostyczny, gdyż pojawiają się czasem w krwiobiegu na długo przed wystąpieniem zauważalnych objawów celiakii;
  • przeciwciała przeciw endomysium mięśni gładkich (EmA) IgG i IgA – endomysium jest jedną z warstw tkanki mięśniowej jelit. Przeciwciała te, w odpowiedzi na obecność glutenu powodują niszczenie tego rodzaju mięśni gładkich pociągając za sobą zmiany strukturalne. Wcześniej zamiast EmA badało się przeciwciała ARA, okazuje się jednak, iż te pierwsze mają większą swoistość.

Jeśli przed badaniem już przez jakiś czas stosowaliśmy dietę bezglutenową, wyniki tych badań mogą dać fałszywie ujemny wynik.

Jakie badania na nietolerancję glutenu nietolerancja glutenu jakie zrobić badania jakie badania na gluten gluten jakie badania

Badania genetyczne na nietolerancje glutenu

Ze względu na fakt, iż przeciwciała nie zawsze występują w krwiobiegu osób chorych, warto uzupełnić diagnostykę o badania genetyczne, gdyż choroba trzewna ujawnia się głównie u osób predysponowanych genetycznie do rozwoju tego schorzenia. Niemal wszyscy chorzy na celiakię (do 95%) mają pozytywny gen HLA-DQ2, mniej osób HLA-DQ8 (jedynie 10% chorych). 

Należy również wspomnieć o najbardziej inwazyjnej metodzie diagnostyki – biopsji jelita cienkiego. Pozwala ona ocenić stopień zniszczenia błony śluzowej jelita w odpowiedzi na czynnik wyzwalający (gluten). Pobrane w trakcie badania wycinki nabłonka są poddawane ocenie histopatologicznej, a stopień zaniku kosmków jelitowych określa lekarz.

Alergia na gluten lub pszenicę 

Alergia na gluten lub pszenicę podejrzewamy w momencie wykluczenia celiakii. Może ona oznaczać, że mamy alergię pokarmową na gluten, ale nie występuje choroba autoimmunologiczna, która uszkadzałaby nabłonek jelita. Alergia wywołuje reakcję natychmiastową, a jej objawy (wysypka, biegunka, wymioty) następują od kilku minut do kilku godzin od spożycia.

Alergię na gluten lub alergię na pszenicę bada się z krwi poprzez oznaczenie przeciwciał w klasie IgE. Badanie te to:

  • IgE specyficzne F79 – gluten (gliadyna),
  • IgE specyficzne F4 – pszenica.

Przy okazji warto jednak wykonać szerszy pakiet badań alergicznych, zawierający też trawy, byliny i inne zboża.

Jakie badania na nietolerancję glutenu nietolerancja glutenu jakie zrobić badania jakie badania na gluten gluten jakie badania

Nietolerancja glutenu a badania IgG…

Osobiście, nie mam dobrych zdań na temat badań nietolerancji pokarmowych IgG-zależnych. Za mało wiemy na ten temat, aby uznać te badania za wiarygodne i istotne diagnostycznie. Ich cena jest więc nieadekwatnie wysoka i traktuję je jako naprawdę ostatnią deskę ratunku 😉

O wiele częściej pozytywne efekty udaje się nam osiągnąć diagnostyką problemów trawiennych (nie tylko glutenu, ale też np. SIBO albo chorób jelit), dietą przy SIBO lub dietą low FODMAP. Nie widzę więc potrzeby wydawania tysięcy złotych na słabe diagnostycznie badanie, jeśli można poświęcić te pieniądze na zdrowe jedzenie i współpracę z dobrym specjalistą.

Więcej o temacie przeczytacie na blogu Damiana Parola.

Podsumowanie – jakie badania na nietolerancję glutenu?

Jeśli podejrzewamy nietolerancję glutenu, w pierwszej kolejności proponuję zrobić?

  1. przeciwciała przeciwko transglutaminazie tkankowej (anty tTG) IgA oraz IgA całkowite;
  2. jeśli wyszły pozytywne to anty-DGP IgG i IgA; anty tTG IgG; EmA IgG i IgA;
  3. jeśli wyszły negatywne to badanie genetyczne HLA-DQ2 oraz pakiet badań alergii IgE zawierający gluten i pszenicę.

Dodaj komentarz

Witaj!

Nazywam się Anna Przebinda. Zawodowo jestem psychodietetykiem i zajmuję się tym, by inni osiągali cele zdrowotne, sportowe oraz sylwetkowe tak, jak lubię: szybko, łatwo, efektywnie. Prywatnie – jestem fanką kawy i kotów, a w wolnym czasie trenuję do górskich ultramaratonów.

Z widelcem po zdrowie

Poradnia Z widelcem po zdrowie powstała, by pomóc innym znaleźć optymalny system żywienia. Z podopiecznymi realizujemy ich cele: poprawę zdrowia, zmianę sylwetki, lepsze samopoczucie. To miejsce, w którym stosujemy nowoczesne zasady dietetyki opartej na faktach, bo wierzymy, że istnieje cienka linia pomiędzy “jeść” a “odżywiać” – i tę równowagę chcemy pomóc Wam znaleźć.

Gotowe jadłospisy

 

Współpraca

Facebook

Najnowsze wpisy:

Z widelcem po zdrowie

Zamieszczane na tym blogu treści służą edukacji. Nie mogą być traktowane jako profesjonalna porada lekarska, diagnostyka czy leczenie. Każdy problem zdrowotny należy konsultować z lekarzem. Autorzy mają na celu przedstawienie rzetelnych i wartościowych informacji, jednak nie biorą odpowiedzialności za sposób ich wykorzystywania.

Newsletter

© 2020 Z WIDELCEM PO ZDROWIE

Realizacja: Daniel Kozina